Ban đầu, đó chỉ là một cử chỉ tự nhiên. Các giám mục tìm về Roma, cầu nguyện nơi mộ hai thánh Saint Peter và Saint Paul, để nhắc mình rằng đức tin và sứ vụ không bắt đầu từ cá nhân, mà từ một nguồn chung. Dần theo thời gian, khi Giáo hội mở rộng và phức tạp hơn, cử chỉ đó được định hình thành một cơ chế. Từ một lựa chọn, nó trở thành một nghĩa vụ.

Ad Limina, đầy đủ là Ad limina Apostolorum, nghĩa là “đến ngưỡng cửa các Tông đồ”, là chuyến viếng thăm chính thức theo định kỳ, thường khoảng 5 năm một lần, của các giám mục giáo phận trên toàn thế giới về Roma. Mục đích rất rõ ràng nhưng cũng rất sâu: viếng mộ Thánh Phêrô và Phaolô, yết kiến Đức Giáo Hoàng, và báo cáo tình hình giáo phận, qua đó củng cố sự hiệp thông giữa Giáo hội địa phương và Giáo hội hoàn vũ.

Theo Code of Canon Law, hành trình này không phải là tự nguyện. Nó là một nghĩa vụ. Nhưng nghĩa vụ ở đây không mang tính hành chính đơn thuần, mà mang chiều sâu thần học và mục vụ.

Ad Limina có ba yếu tố cốt lõi.

Thứ nhất là viếng mộ hai Tông đồ. Đây không chỉ là nghi thức, mà là điểm đặt lại nền tảng. Trước khi nói về hiện tại, người giám mục phải đứng lại trước nguồn gốc, nơi đức tin được trao truyền.

Thứ hai là yết kiến Đức Giáo Hoàng. Đây không phải là một cuộc kiểm tra, mà là đối thoại. Sự hiệp thông được thể hiện không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng gặp gỡ thực sự, nơi những khác biệt được lắng nghe và đặt trong một hướng chung.

Thứ ba là báo cáo về giáo phận và làm việc với các cơ quan của Giáo triều Roma. Từ đời sống đức tin đến những thách đố mục vụ, mọi thực tế đều được trình bày. Đây là lúc Giáo hội “nhìn lại chính mình” một cách có hệ thống.

Về lịch sử, hình thức này được quy định rõ ràng từ năm 1585 dưới thời Pope Sixtus V, và được củng cố thêm vào năm 1909 bởi Pope Pius X. Điều đó cho thấy một điều: khi Giáo hội nhận ra một hành vi đủ quan trọng, Giáo hội sẽ đặt nó vào trong cấu trúc để bảo vệ và duy trì.

Ngày nay, các Hội đồng Giám mục trên thế giới vẫn thực hiện hành trình này theo từng nhóm quốc gia. Chẳng hạn, Hội đồng Giám mục Việt Nam cũng thực hiện Ad Limina, như trong các kỳ gần đây, để cầu nguyện, gặp gỡ và báo cáo tại Vatican.

Ad Limina vì thế không phải là một chuyến hành hương đại chúng như Hajj, cũng không phải là một ký ức dân tộc như việc người Do Thái hướng về Jerusalem. Nó âm thầm hơn, nhưng giữ một vai trò khác: duy trì sự hiệp nhất của Giáo hội trong khi vẫn tôn trọng sự đa dạng của từng nơi.

Cuối cùng, Ad Limina cho thấy một điều đơn giản nhưng quan trọng. Có những hành vi thiêng liêng, nếu không được giữ bằng kỷ luật và cấu trúc, sẽ dần biến mất. Và khi một hành vi đủ quan trọng, Giáo hội không để nó phụ thuộc vào cảm hứng. Giáo hội biến nó thành nghĩa vụ, để sự hiệp thông không bị đứt đoạn theo thời gian.

Vì thế, Ad Limina không chỉ là một chuyến đi. Đó là hành trình trở về nguồn, để rồi bước tiếp trong sứ vụ một cách vững vàng hơn.

Sưu tầm & biên soạn