Giữa khu phố cổ Trastevere trầm mặc của thành phố Roma có một nhà thờ không quá đồ sộ, không lộng lẫy như những đại vương cung thánh đường nổi tiếng, nhưng lại mang một chiều sâu đặc biệt trong đời sống Giáo hội. Đó là Santa Maria della Scala, nghĩa là Đức Mẹ Cầu Thang.
Nhà thờ nằm trong khu Trastevere, cách quảng trường Santa Maria in Trastevere chỉ vài phút đi bộ. Đây là khu phố cổ nổi tiếng với những con đường lát đá, các quảng trường nhỏ và bầu khí vừa cổ kính vừa thân mật.
Nhà thờ được xây dựng vào cuối thế kỷ XVI, khoảng năm 1593, và thuộc Dòng Camêlô. Tên gọi “della Scala”, nghĩa là “của Cầu Thang”, bắt nguồn từ một truyền thống kể rằng có một bức ảnh Đức Mẹ được đặt gần một cầu thang trong khu vực. Tại nơi ấy đã xảy ra những sự kiện được tín hữu tin là phép lạ. Từ lòng sùng kính dân gian, ngôi nhà thờ được dựng lên để tôn kính Đức Maria dưới tước hiệu này.
Kiến trúc của nhà thờ mang phong cách Baroque giản dị. Mặt tiền không quá cầu kỳ, nhưng nội thất bên trong trang nghiêm, ấm áp và đậm chất thiêng liêng. Không gian nơi đây không làm người ta choáng ngợp, nhưng khiến lòng người lắng xuống.
Santa Maria della Scala còn mang một ý nghĩa rất đặc biệt đối với người Công giáo Việt Nam. Đây là nhà thờ hiệu tòa của Đức Hồng y Phanxicô Nguyễn Văn Thuận khi ngài được phong Hồng y năm 2001.
Theo truyền thống của Giáo hội, mỗi Hồng y linh mục đều được gắn với một nhà thờ tại Roma như dấu chỉ hiệp thông với Giáo phận Roma và với Đức Giáo hoàng. Vì thế, Santa Maria della Scala không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính, nhưng còn là biểu tượng của sự hiệp thông và phục vụ trong Giáo hội hoàn vũ.
Đối với người Việt Nam, nơi đây còn gợi nhớ đến chứng tá đức tin của Đức Hồng y Nguyễn Văn Thuận. Cuộc đời ngài, từ những năm tháng tù đày đến sứ vụ tại Roma, là lời nhắc rằng hy vọng có thể nảy mầm giữa thử thách.
Khác với những điểm hành hương đông đúc, nhà thờ này thường yên tĩnh. Ánh sáng chiếu qua những ô cửa, phản chiếu lên các bức họa và bàn thờ, tạo nên một bầu khí chiêm niệm sâu lắng.
Giữa Roma, trung tâm của bao thế kỷ lịch sử, Santa Maria della Scala giống như một cầu thang nhỏ dẫn lên đức tin. Một không gian nhắc con người rằng sự vĩ đại trong Giáo hội không luôn nằm ở sự đồ sộ, nhưng nhiều khi nằm ở sự trung tín âm thầm.
Sưu tầm & biên soạn